เนื้อหาสาระ

       ศาสตร์แห่งแผ่นดิน (Knowledge of the Land) ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ไม่ใช่เพียงว่าด้วยการเกษตรในกรอบเดิม แต่คือ “Living Science” หรือวิทยาศาสตร์ที่มีชีวิต ซึ่งเกิดจากการหลอมรวมปัญญาและองค์ความรู้หลากหลายสาขา (Multi-disciplinary) เข้าด้วยกัน โดยมีเป้าหมายสูงสุดประการเดียวคือการสร้าง “ความกินดีอยู่ดีของคนไทย” และการจัดการทรัพยากรของชาติให้เกิดประโยชน์สูงสุด

1. การบูรณาการศาสตร์ (Multi-disciplinary Integration) ในโลกยุคใหม่ที่มีความซับซ้อน ศาสตร์แห่งแผ่นดินทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการร้อยเรียงความรู้ที่กระจัดกระจายให้กลายเป็นพลังในการแก้ปัญหา ผ่านการประสานวิชาชีพอย่างเป็นระบบ

·       มากกว่าการปลูกพืช: คือการผสานวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ เพื่อพัฒนานวัตกรรมระบบชลประทานและเครื่องจักรกลเกษตรที่แม่นยำ

·       มากกว่าการผลิต: คือการใช้หลักบริหารจัดการและเศรษฐศาสตร์ มาสร้างมูลค่าเพิ่ม (Value Added) และวางกลยุทธ์การตลาดเพื่อให้ผลผลิตไทยก้าวสู่เวทีสากล

·       มากกว่าเพื่อตนเอง: คือการใช้ศิลปศาสตร์และสาธารณสุขศาสตร์ เข้าไปดูแลวิถีชีวิต สุขภาวะ และจิตวิญญาณของชุมชนอย่างเข้าใจในความแตกต่างของวัฒนธรรม

·       สรุป: นิสิตทุกคณะใน มก. ฉกส. ไม่ว่าจะเป็นวิศวกร นักบัญชี หรือนักสาธารณสุข ทุกคนคือ “ฟันเฟือง” ที่ผสานกันเพื่อสร้างระบบนิเวศความรู้ที่ยั่งยืน

2. จากดินสู่ดาว: พลังแห่งนวัตกรรมและการสร้างมูลค่า (Innovation & Value Creation)ขอบข่ายความรู้ของชาวนนทรีถูกพัฒนาผ่านลำดับขั้นที่ไร้ขีดจำกัด เพื่อพิสูจน์ศักยภาพของภูมิปัญญาไทยในระดับโลก

·       รากฐาน (Roots): เริ่มต้นจากการบริหารจัดการทรัพยากรต้นน้ำ คือ ดิน น้ำ และเมล็ดพันธุ์ ซึ่งเป็นหัวใจหลักของผืนแผ่นดิน

·     การเติบโต (Growth): การใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีเปลี่ยนผลผลิตพื้นฐานให้กลายเป็นสินค้ามูลค่าสูง เช่น การพัฒนาพันธุ์ข้าวชั้นเลิศและการแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีล้ำสมัย

·     เป้าหมาย (Wings): การนำพาศาสตร์ไทยไปสู่มาตรฐานสากลและโครงการระดับสูงอย่างเทคโนโลยีอวกาศ (เช่น การวิจัยอาหารอวกาศ) เพื่อแสดงให้เห็นว่า “ปัญญาจากแผ่นดินไทย” สามารถทะยานไปได้ไกลอย่างไร้ขีดจำกัด

3. จิตวิญญาณเพื่อความยั่งยืน (Spirit of Sustainability) ความยั่งยืนในมิติของศาสตร์แห่งแผ่นดิน ไม่ได้วัดเพียงตัวเลขความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจ แต่คือการรักษา “สมดุล” ใน 4 องค์ประกอบหลัก เพื่อความกินดีอยู่ดีของชาติ (The Well-being of Nation)

·       เศรษฐกิจโต (Growth): การทำให้ชุมชนมีรายได้ที่มั่นคงและสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างสง่างาม

·       สังคมเข้มแข็ง (Strength): การทำงานร่วมกันภายใต้อัตลักษณ์ “สามัคคี” (Unity) เพื่อสร้างพลังทางสังคม

·       สิ่งแวดล้อมสมดุล (Equilibrium): การใช้และจัดการทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า เพื่อส่งต่อแผ่นดินที่สมบูรณ์ให้คนรุ่นหลัง

·       อาหารมั่นคง (Security): การสร้างหลักประกันว่าประชาชนทุกคนจะสามารถเข้าถึงอาหารที่ปลอดภัยและเพียงพอในทุกวิกฤต

อัตลักษณ์ IDKU : ตัวตนของปัญญาชนเพื่อแผ่นดิน

อัตลักษณ์ทั้ง 4 ประการนี้ไม่ได้แยกจากกัน แต่ทำงานร่วมกันเพื่อหล่อหลอมนิสิตให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์

• I – สำนึกดี (Integrity): “รากแก้วของความเป็นคน” หมายถึงการมีจิตใจที่ซื่อสัตย์สุจริต มีคุณธรรม และรับผิดชอบต่อหน้าที่ นิสิตที่มีสำนึกดีจะใช้ความรู้ในทางที่ถูกที่ควร ไม่คดโกง และมุ่งเน้นประโยชน์ส่วนรวมเป็นที่ตั้ง
• D – มุ่งมั่น (Determination): “พลังขับเคลื่อนความสำเร็จ” คือความอดทน วิริยะอุตสาหะ และไม่ย่อท้อต่ออุปสรรค เปรียบเสมือนชาวนนทรีที่ต้องพร้อม “สู้งาน” ในทุกสภาวะเพื่อให้บรรลุผลสัมฤทธิ์
• K – สร้างสรรค์ (Knowledge Creation): “ปัญญาเพื่อการพัฒนา” ไม่ใช่แค่การจำตำรา แต่คือการใฝ่เรียนรู้และกล้าสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ (Innovative Mindset) เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับทรัพยากรที่มีอยู่
• U – สามัคคี (Unity): “พลังแห่งการบูรณาการ” คือความสามารถในการทำงานร่วมกับผู้อื่น ข้ามสายงาน และข้ามคณะ เพื่อเป้าหมายเดียวกัน เพราะศาสตร์แห่งแผ่นดินต้องอาศัยการประสานความรู้จากทุกศาสตร์

ประวัติ พัฒนาการ และเอกลักษณ์ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

1. ประวัติความเป็นมา

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มีรากฐานมาจากการจัดการศึกษาด้านการเกษตรของประเทศไทย ซึ่งเริ่มก่อตัวขึ้นตั้งแต่ช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 25 ก่อนจะพัฒนาจากโรงเรียนวิชาชีพด้านเกษตรกรรม ไปสู่การเป็นสถาบันอุดมศึกษาที่มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาประเทศในเวลาต่อมา โดยมหาวิทยาลัยแบ่งพัฒนาการก่อนการจัดตั้งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะต้น พ.ศ. 2447–2456 ระยะกลาง พ.ศ. 2457–2466 และระยะปลาย พ.ศ. 2467–2485

1.1 ระยะต้น: จุดเริ่มต้นของการศึกษาวิชาเกษตรในระบบโรงเรียน (พ.ศ. 2447–2456)

จุดเริ่มต้นสำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2447 เมื่อมีการจัดตั้ง โรงเรียนช่างไหม ที่ทุ่งศาลาแดง กรุงเทพมหานคร เพื่อจัดการเรียนการสอนด้านการเลี้ยงไหมโดยเฉพาะ ต่อมาในปี พ.ศ. 2449 โรงเรียนได้ขยายหลักสูตรจาก 2 ปีเป็น 3 ปี เพิ่มเนื้อหาด้านการเพาะปลูกพืชอื่น ๆ และเริ่มสอนวิชาสัตวแพทย์ จากนั้นได้เปลี่ยนชื่อเป็น โรงเรียนวิชาการเพาะปลูก

ในปี พ.ศ. 2451 กระทรวงเกษตราธิการได้รวมโรงเรียนในสังกัด 3 แห่ง ได้แก่ โรงเรียนแผนที่ โรงเรียนกรมคลอง และโรงเรียนวิชาการเพาะปลูก เข้าด้วยกันเป็น โรงเรียนกระทรวงเกษตราธิการ ตั้งอยู่ที่พระราชวังสระปทุม และมีการจัดทำหลักสูตรใหม่ ซึ่งถือเป็นหลักสูตรระดับอุดมศึกษาด้านเกษตรศาสตร์หลักสูตรแรกของประเทศไทย โดยเริ่มสอนในปี พ.ศ. 2452

1.2 ระยะกลาง: การผลิตครูประถมกสิกรรม (พ.ศ. 2457–2466)

ในระยะกลาง การศึกษาด้านเกษตรกรรมเน้นการผลิตครูเพื่อขยายความรู้ด้านกสิกรรมไปสู่ระดับพื้นฐานของประเทศ มีการจัดตั้ง โรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมหอวัง ที่บ้านสวนหลวง กรุงเทพมหานคร โดยรับผู้สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมเข้าศึกษาหลักสูตร 2 ปี เพื่อรับประกาศนียบัตรประโยคครูประถมกสิกรรม ต่อมาในปี พ.ศ. 2461 โรงเรียนได้ย้ายไปตั้งที่ตำบลพระประโทน อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม

1.3 ระยะปลาย: การขยายการศึกษาเกษตรสู่ภูมิภาคและการเชื่อมโยงงานวิจัย (พ.ศ. 2467–2485)

ระยะปลายเป็นช่วงที่การศึกษาด้านเกษตรกรรมขยายออกไปสู่ภูมิภาคต่าง ๆ มีการย้ายโรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมจากพระประโทนไปยังบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และมีการจัดตั้งโรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมเพิ่มเติม เช่น ที่ทับกวาง จังหวัดสระบุรี โนนวัด จังหวัดนครราชสีมา แม่โจ้ จังหวัดเชียงใหม่ และคอหงส์ จังหวัดสงขลา

ความสำคัญของช่วงนี้คือ แนวคิดการจัดการศึกษาเกษตรควบคู่กับ สถานีทดลองกสิกรรม กล่าวคือ การเรียนการสอนไม่ได้แยกจากการทดลอง วิจัย และการแก้ปัญหาภาคเกษตรจริง บุคคลสำคัญในช่วงนี้ ได้แก่ หลวงอิงคศรีกสิการ หลวงสุวรรณวาจกกสิกิจ และพระช่วงเกษตรศิลปการ ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการวางรากฐานของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในเวลาต่อมา

ในปี พ.ศ. 2478 ได้มีการจัดตั้ง วิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ขึ้น โดยยกฐานะจากการศึกษาด้านเกษตรกรรมเดิมให้เป็นกองวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในกรมเกษตรและประมง ต่อมาในปี พ.ศ. 2481 กระทรวงเกษตราธิการได้จัดตั้ง สถานีเกษตรกลาง บางเขน ซึ่งเป็นพื้นที่สำคัญที่กลายมาเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตบางเขนในปัจจุบัน และได้ย้ายวิทยาลัยเกษตรศาสตร์จากแม่โจ้มายังบางเขน เปิดสอนหลักสูตรอนุปริญญา 3 ปี ในแผนกเกษตรศาสตร์ แผนกสหกรณ์ และแผนกวนศาสตร์

1.4 การสถาปนามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (พ.ศ. 2486)

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ได้รับการสถาปนาอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2486 โดยจัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นสถาบันอุดมศึกษาด้านเกษตรศาสตร์ของประเทศ ในระยะแรกประกอบด้วย 4 คณะ ได้แก่ คณะเกษตรศาสตร์ คณะสหกรณ์ คณะวนศาสตร์ และคณะการประมง โดยจัดการศึกษาหลักสูตร 5 ปี สำหรับปริญญาตรี และ 3 ปี สำหรับอนุปริญญา

2. พัฒนาการของมหาวิทยาลัย

พัฒนาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์สามารถอธิบายได้ว่าเป็นการขยายจาก“มหาวิทยาลัยด้านเกษตร” ไปสู่ “มหาวิทยาลัยแห่งศาสตร์หลากหลายเพื่อการพัฒนาประเทศ” โดยยังคงรากฐานด้านเกษตร วิทยาศาสตร์ ทรัพยากรธรรมชาติ และการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนเป็นแกนกลาง

2.1 พัฒนาการด้านระบบการศึกษาและการบริหาร

หลังการสถาปนาในปี พ.ศ. 2486 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เริ่มจัดระบบการเรียนการสอนระดับอุดมศึกษาอย่างเป็นทางการ มีคณะหลักที่สะท้อนฐานความรู้ด้านเกษตรกรรมของประเทศ ได้แก่ เกษตรศาสตร์ สหกรณ์ วนศาสตร์ และการประมง ต่อมาในปี พ.ศ. 2488 มีการจัดตั้งองค์การนิสิต และมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกที่นำระบบหน่วยกิตมาใช้

ในปี พ.ศ. 2493 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จมาพระราชทานปริญญาบัตรครั้งแรก ณ ตึกสัตวบาล และในปีเดียวกันเริ่มมีนิสิตหญิงเข้าศึกษาในคณะเกษตรศาสตร์เป็นปีแรก เหตุการณ์เหล่านี้สะท้อนว่ามหาวิทยาลัยเริ่มพัฒนาสู่ระบบอุดมศึกษาที่มีความสมบูรณ์ ทั้งด้านวิชาการ พิธีการ การบริหาร และการเปิดโอกาสทางการศึกษา

2.2 พัฒนาการด้านวิชาการและสาขาวิชา

จากจุดเริ่มต้นที่เน้นศาสตร์ด้านเกษตรกรรมโดยตรง มหาวิทยาลัยได้ค่อย ๆ ขยายขอบเขตไปสู่ศาสตร์อื่นที่สนับสนุนการพัฒนาประเทศ เช่น วิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ บริหารธุรกิจ สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ สิ่งแวดล้อม อุตสาหกรรมเกษตร สัตวแพทยศาสตร์ และศาสตร์สุขภาพ

การขยายตัวนี้ไม่ได้ทำให้มหาวิทยาลัยละทิ้งรากฐานเดิม แต่เป็นการต่อยอด “เกษตรศาสตร์” ในความหมายกว้าง กล่าวคือ เป็นศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับชีวิต อาหาร ทรัพยากร ธรรมชาติ เทคโนโลยี การผลิต เศรษฐกิจ สังคม และความยั่งยืนของประเทศ

2.3 พัฒนาการด้านพื้นที่และวิทยาเขต

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เริ่มต้นจากพื้นที่บางเขน ซึ่งมีรากฐานมาจากสถานีเกษตรกลาง แต่เมื่อจำนวนผู้เรียน ภารกิจ และสาขาวิชาขยายตัวมากขึ้น พื้นที่บางเขนเริ่มมีข้อจำกัด โดยเฉพาะการขยายแปลงทดลอง อาคารเรียน และพื้นที่วิจัยด้านเกษตรกรรม จึงเกิดแนวคิดในการขยายมหาวิทยาลัยออกไปยังพื้นที่ขนาดใหญ่ขึ้น

กรณีสำคัญคือการพัฒนา วิทยาเขตกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม ซึ่งมีที่มาจากแผนการเพิ่มการผลิตบัณฑิตด้านเกษตรและสาขาที่สนับสนุนการเกษตร ตั้งแต่ราว พ.ศ. 2503 ต่อมาในปี พ.ศ. 2509 มหาวิทยาลัยพิจารณาว่าพื้นที่บางเขนไม่เพียงพอต่อการขยายงาน จึงมีการศึกษาพื้นที่ใหม่ และได้ข้อสรุปว่าพื้นที่กำแพงแสนเหมาะสม เนื่องจากมีขนาดใหญ่ ดินดี และสามารถรองรับการพัฒนาในระยะยาวได้

ปัจจุบันมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มีหลายพื้นที่การศึกษาและวิทยาเขต ได้แก่ บางเขน กำแพงแสน ศรีราชา เฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร และสำนักงานเขตบริหารการเรียนรู้พื้นที่สุพรรณบุรี ซึ่งสะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยในฐานะสถาบันระดับชาติที่เชื่อมโยงความรู้กับภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศ

2.4 พัฒนาการด้านการวิจัย นวัตกรรม และการรับใช้สังคม

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ไม่ได้มีภารกิจเพียงการผลิตบัณฑิต แต่ยังมีบทบาทด้านการวิจัย การสร้างนวัตกรรม การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการบริการวิชาการแก่สังคม ตามพันธกิจของมหาวิทยาลัยที่มุ่งสร้างองค์ความรู้จากงานวิจัย นวัตกรรม และถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ รวมทั้งสร้างสมรรถนะกำลังคนและต้นแบบสังคมแห่งการเรียนรู้

ข้อมูลของมหาวิทยาลัยในโอกาสครบรอบ 83 ปี ระบุถึงศักยภาพของมหาวิทยาลัยในฐานะสถาบันขนาดใหญ่ที่มีนิสิตมากกว่า 70,000 คน มีงานวิจัยมากกว่า 4,000 เรื่องต่อปี มีนวัตกรรมหลายร้อยชิ้น และมีเครือข่ายนิสิตเก่าเกือบ 400,000 คน สะท้อนพลังของมหาวิทยาลัยทั้งในด้านวิชาการ วิจัย นวัตกรรม และเครือข่ายสังคม

2.5 พัฒนาการสู่มหาวิทยาลัยระดับโลกและความยั่งยืน

วิสัยทัศน์ปัจจุบันของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์คือการเป็น “มหาวิทยาลัยแห่งการเรียนรู้ วิจัย และสร้างนวัตกรรมระดับโลก เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนบนพื้นฐานของศาสตร์แห่งแผ่นดิน” ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามหาวิทยาลัยไม่ได้จำกัดบทบาทอยู่เพียงในระดับชาติ แต่ต้องการเชื่อมโยงองค์ความรู้ของไทยกับการพัฒนาระดับโลก

ยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยครอบคลุมการสร้างสรรค์ศาสตร์แห่งแผ่นดินเพื่อการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน การพัฒนาความเป็นเลิศทางวิชาการในระดับสากล การดำเนินงานตามหลักธรรมาภิบาล การบูรณาการศาสตร์สุขภาพและนวัตกรรมทางการแพทย์ และการบริหารทรัพยากรเพื่อความยั่งยืนภายใต้การเปลี่ยนแปลง

3. เอกลักษณ์ของมหาวิทยาลัย

เอกลักษณ์ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มิได้อยู่เพียงที่ชื่อ “เกษตรศาสตร์” แต่หมายถึงระบบคุณค่า ปรัชญา สัญลักษณ์ วัฒนธรรม และภารกิจที่มหาวิทยาลัยยึดถือมาอย่างต่อเนื่อง

3.1 ปรัชญาของมหาวิทยาลัย

ปรัชญาของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มุ่งเน้นการสั่งสม แสวงหา และพัฒนาความรู้ให้เกิดความงอกงามทางภูมิปัญญา โดยมีทั้งวิชาการ จริยธรรม และคุณธรรม พร้อมทั้งทำหน้าที่ชี้นำทิศทางและสืบทอดเจตนารมณ์ที่ดีของสังคม เพื่อความคงอยู่ ความเจริญ และความเป็นอารยะของชาติ

สาระสำคัญของปรัชญานี้คือ “ความรู้” ต้องไม่แยกออกจาก “คุณธรรม” และ “ประโยชน์ต่อสังคม” ดังนั้น มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์จึงไม่ได้มุ่งผลิตผู้มีความรู้เชิงวิชาชีพเท่านั้น แต่ต้องการสร้างบัณฑิต นักวิจัย และบุคลากรที่ใช้ความรู้เพื่อพัฒนาประเทศอย่างรับผิดชอบ

3.2 เอกลักษณ์และอัตลักษณ์

มหาวิทยาลัยระบุเอกลักษณ์ไว้ว่า “มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มุ่งสร้างศาสตร์แห่งแผ่นดินเพื่อความกินดีอยู่ดีของชาติ” ส่วนอัตลักษณ์คือ “สร้างสรรค์ศาสตร์แห่งแผ่นดิน เพื่อการกินดีอยู่ดีของชาติและของประชาคมโลก”

คำว่า “ศาสตร์แห่งแผ่นดิน” จึงเป็นหัวใจสำคัญของมหาวิทยาลัย หมายถึงองค์ความรู้ที่เกิดจากการเรียนรู้ วิจัย ทดลอง และสร้างสรรค์ เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ต่อแผ่นดิน ประชาชน และสังคมโลก ไม่ใช่ความรู้ที่อยู่เฉพาะในตำรา แต่เป็นความรู้ที่ตอบโจทย์ชีวิตจริง เศรษฐกิจจริง ชุมชนจริง และปัญหาจริงของประเทศ

3.3 สัญลักษณ์ประจำมหาวิทยาลัย

ตราสัญลักษณ์ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์คือ พระพิรุณทรงนาค โดยพระพิรุณหรือวรุณเป็นเทพแห่งฝน ประทับบนพญานาค มีดอกบัวล้อมรอบ และมีข้อความ “มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พ.ศ. 2486” สัญลักษณ์นี้สะท้อนความสัมพันธ์กับน้ำ ฝน ความอุดมสมบูรณ์ ธรรมชาติ และการเกษตร ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของมหาวิทยาลัย

3.4 สีประจำมหาวิทยาลัย

สีประจำมหาวิทยาลัยคือ สีเขียว ซึ่งสอดคล้องกับความหมายของเกษตรกรรม ธรรมชาติ ความงอกงาม ชีวิต และความยั่งยืน สีเขียวของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์จึงไม่ใช่เพียงสีประจำสถาบัน แต่เป็นภาพแทนของความอุดมสมบูรณ์ การเติบโต และความเชื่อมโยงระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ

3.5 ต้นไม้ประจำมหาวิทยาลัย

ต้นไม้ประจำมหาวิทยาลัยคือ ต้นนนทรี หรือ Peltophorum pterocarpum โดยมีข้อมูลสำคัญว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้ทรงปลูกต้นนนทรีจำนวน 9 ต้น บริเวณหน้าหอประชุมมหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2506 เหตุการณ์นี้เป็นหมุดหมายสำคัญที่ทำให้ต้นนนทรีกลายเป็นต้นไม้สัญลักษณ์ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ต้นนนทรีเป็นไม้ยืนต้นอายุยืน ทนทานต่อสภาพอากาศ มีดอกสีเหลืองเป็นช่อใหญ่ และมีลักษณะสง่างาม จึงสามารถตีความเชิงสัญลักษณ์ได้ว่าเป็นภาพแทนของความมั่นคง ความอดทน ความเจริญงอกงาม และความเป็นชุมชนของชาวเกษตรศาสตร์

3.6 ค่านิยมหลัก

ค่านิยมหลักของมหาวิทยาลัยคือ “มุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน สืบสานสามัคคี มีคุณธรรม”ซึ่งสะท้อนวัฒนธรรมองค์กรที่ให้ความสำคัญกับการทำงานให้เกิดผลจริง การทำงานร่วมกัน และการยึดมั่นในคุณธรรม

ค่านิยมนี้เชื่อมโยงกับบทบาทของมหาวิทยาลัยในฐานะสถาบันที่ต้องผลิตกำลังคนและองค์ความรู้เพื่อสังคม กล่าวคือ ความสำเร็จของมหาวิทยาลัยไม่ได้วัดจากผลงานวิชาการเพียงอย่างเดียว แต่ต้องรวมถึงความร่วมมือ ความรับผิดชอบ และคุณค่าทางจริยธรรมในการใช้ความรู้